Đền Chúa Hang Miếng

          Tương truyền, vào cuối mùa xuân năm 1431, sau khi dẹp xong bọn phản loạn ở vùng biên ải phía Tây Bắc Tổ quốc vua Lê Lợi cùng đoàn quân sĩ xuôi thuyền dọc sông Đà để trở về kinh đô nhưng khi đến khúc sông ở hang Miếng thì gặp mưa to, gió lớn, nước lũ dâng cao không thể đi tiếp. Nhà vua bèn cho quân sĩ nghỉ lại đây, chờ nước rút. Nhưng mỗi ngày trời mưa một to, nước chảy cuồn cuộn, quân lương cạn kiệt. Biết vua và quân sĩ gặp nạn, bà Đinh Thị Vân đã vận động nhân dân trong vùng quyên góp lương thực cùng mọi người dũng cảm chèo thuyền vượt thác, ghềnh tiếp tế lương thực cho Nhà Vua và quân sĩ. Sau nhiều chuyến vận chuyển thành công, vào một ngày định mệnh trời nổi giông bão sấm chớp ầm ầm, thuyền của bà chở đầy lương thực chòng chành rồi bị đắm ở khúc sông thuộc khu vực Hang Miếng, cuốn chìm người con gái họ Đinh xuống dòng sông sâu, thi thể của bà trôi dạt vào vùng Thác Bờ. Để tỏ lòng tôn kính và tưởng nhớ công lao của bà Đinh Thị Vân, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ bà ở hang Miếng, gọi là đền Chúa Hang Miếng và lập đền thờ bà ở vùng Thác Bờ, Hòa Bình gọi là Đền Chúa Thác Bờ.

          Trải qua bao năm tháng, đến những năm đầu của thế kỷ XX, thực dân Pháp cho xây dựng và mở rộng lại đền. Tuy nhiên, sau khi Thủy điện Hòa Bình hoàn thành thì Hang Miếng và ngôi đền cũ đã bị ngập và bị bỏ hoang nhiều năm, chỉ còn sót lại một pho tượng Bà Chúa, một lư hương và một chiếc chuông đồng nhỏ. Năm 1988, sau khi chính quyền địa phương cho mở chợ phiên ở Hang Miếng, từ đó Đền chúa Hang Miếng cũng được khôi phục lại. Đến năm 1993, UBND xã Quang Minh đã cho phép ông Quách Công Toàn, một cựu chiến bính thời kháng chiến chống Pháp trông coi, quản lý, ông đã dành nhiều thời gian, tâm huyết để trùng tu, tôn tạo lại Đền như ngày hôm nay. Sau nhiều lần đầu tư, tôn tạo đến nay, Đền đã được xây dựng khang trang. Đền được di chuyển xây dựng cách phế tích đền cũ khoảng 200m, với 3 cung thờ chính, đó là: Cung thờ bà chúa Đinh Thị Vân, Cung thờ phật và 1 cung thờ cộng đồng, bia dẫn tích và các công trình phụ trợ khác nhằm phục vụ nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân địa phương và du khách thập phương.

Đền Chúa Hang Miếng được quy hoạch với tổng diện tích gần 1 ha,  được bao bởi lòng hồ sông Đà như một bán đảo nhỏ với cảnh quan rừng cây cối, tre trúc xanh tươi tạo nên một không gian sơn thủy hữu tình mát mẻ, yên tĩnh và linh thiêng.

        Ngày 18/01/2022, Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La đã ban hàng Quyết định số 112/QĐ-UBND về việc công nhận Đền Chúa Hang Miếng là điểm du lịch văn hóa tâm linh. Điểm du lịch Đền Hang Miếng có môi trường tự nhiên như không khí, nguồn nước trong lành; các khu vực quảng bá, giới thiệu trao đổi, mua bán quà lưu niệm, các món ẩm thực dân tộc phục vụ nhu cầu sinh hoạt của du khách. Công tác an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội cũng các cấp, các ngành, Ban quản lý Đền được thực hiện nghiêm ngặt bảo đảm an toàn cho du khách đến thăm quan, tìm hiểu và cầu phúc xin lộc. Đến với Điểm du lịch Đền Chúa Hang Miếng du khách còn được tư vấn, cung cấp dịch vụ thông tin du lịch qua 24/24 giờ, mạng thông tin toàn cầu (website và mạng xã hội), ấn phẩm..., thông tin trên ấn phẩm được phiên dịch bằng 2 ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh để tiện lợi trong việc tìm hiểu về điểm tích, sự hình thành của Đền Chúa Hang Miếng.  

          Du khách: Tào Thị Huyền, huyện Thanh Oai, Hà Nội cho biết: Năm nào tôi cũng đến Đề Chúa Hang Miếng để cầu bình an, may mắn cho cả gia đình. Khi đến đây, tôi cảm thấy cảnh vật thật yên bình và Đền rất linh thiêng.

         Đến với điểm du lịch Đền Chúa Hang Miếng du khách có tể di chuyển bằng bằng đường thủy và đường bộ. Đối với đường bộ, từ trung tâm huyện Vân Hồ đến Đền khoảng 45km, đối với đường thủy đi từ bến cảng Thung Nai, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình đến Đền khoảng 2 giờ đồng hồ bằng tàu, thuyền; Du khách cũng có nhiều sự lựa chọn xuôi dòng từ Thủy điện Sơn La, huyện Mường La; Bến phà Vạn Yên, huyện Phù Yên về thăm quan Đền Chúa Hang Miếng... Điểm du lịch Đền Chúa Hang Miếng không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh, tín người mà đây còn là điểm kết nối với các điểm du lịch dọc hai bên bờ hồ sông Đà, như: Khu di tích di chỉ khảo cổ Hang mộ Tạng mè xã Suối Bàng, di tích lịch sử khu căn cứ cách mạng Mộc Hạ của huyện Vân Hồ; Đền Thác Bờ, Động Thác Bờ thuộc huyện Cao Phong , tỉnh Hòa Bình hay ngược dòng lên thăm Thủy điện Sơn La tại huyện Mường La... Lễ hội Đền Hang Miếng tổ chức hàng năm từ ngày 7 tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch, đây là lễ hội có ý nghĩa quan trọng với nhân dân trong vùng và nhiều khu vực khác.

         Du khách Nguyễn Văn Thanh, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên chia sẻ: Đây là năm thứ 3 tôi đến đây. Ngoài cầu bình an, gia đình mạnh khoẻ thì tôi còn đến đây để vãn cảnh Đền nữa. Phong cảnh rất hữu tình, trên bến dưới thuyền, tạo nên một cảnh quan vô cùng tươi đẹp.

         Tới đây, du khách không chỉ được trẩy hội, cầu may, được tìm hiểu thêm về những lễ thức của đồng bào Mường, Thái mà còn được tìm đến vẻ đẹp non nước hữu tình, giúp tĩnh tâm, thư thái. Ngoài ra, khi đến với Đền du khách còn được trải nghiệm các nghi thức Hầu đồng gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu; được tham quan chợ phiên Hang Miếng... Phiên chợ,  được mở vào ngày mùng 1,  mùng 2; ngày 11, ngày 12 và ngày 21, 22 (dương lịch) hàng tháng phục vụ như cầu giao lưu, trao đổi, mua bán hàng hóa giữa bà con nhân dân xã Quang Minh và các thương lái trong vùng và miền suôi.

         Ông Đinh Văn Như, Chủ tịch UBND xã Quang Minh, huyện Vân Hồ cho biết: Để du khách đến vãn cảnh Đền được an toàn, UBND xã đã phối hợp với Ban quản lý Đền Hàng Miếng làm tốt công tác đảm bảo an ninh trật tự; hướng dẫn du khách điểm để xe; tuyên truyền cho bà con không bán hàng rong, nghiêm cấm các hoạt động xin tiền du khách dọc tuyến đường từ bến thuyền lên Đền, tạo ấn tượng tốt đẹp cho du khách khi đến vãn cảnh Đền.

         Đền Hang Miếng không chỉ là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa, nét đẹp tín ngưỡng đặc sắc của dân tộc mà còn là nơi để bàn con nhân dân và du khách thể hiện ý niệm tâm linh, tư tưởng yêu nước, sự biết ơn sâu sắc đối với những người có công với quê hương - đất nước; là cội nguồn của đời sống tinh thần tạo nên sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc trong mọi hoàn cảnh lịch sử. Đền Hang Miếng là điểm du lịch tâm linh trên lòng hồ Sông Đà thu hút nhiều du khách gần xa hành hương đến tham quan, tìm hiểu khám phá về mảnh đất Vân Hồ, Sơn La xinh đẹp và mến khách.